Pamiętasz tę chwilę? Stoisz przy automacie, twoje palce już znają kombinację na pamięć, wbijasz komendy z gracją kogoś, kto ćwiczył to przez tydzień — i nagle, w ułamku sekundy, Kitana łapie cię w powietrzu. Znowu. Trzeci raz z rzędu. Jak ona to robi? Jak ona zawsze to robi?
Przez lata gracze sądzili, że to kwestia umiejętności. Że po prostu nie są wystarczająco dobrzy. Że prawdziwi weterani automatów jakoś to ogarniali, a ty po prostu musisz ćwiczyć więcej. Że to twoja wina, że znów wrzuciłeś monetę.
Otóż nie. Nie twoja. To była pułapka zaprojektowana celowo — wbudowana w sam rdzeń gry od samego początku.
Spis treści
Czym jest input reading?
Zanim wejdziemy głębiej, warto wyjaśnić samo zjawisko, bo bez zrozumienia mechanizmu trudno w pełni docenić skalę „przekrętu”.
W każdej bijatyce, kiedy wciskasz przycisk, twój kontroler przesyła sygnał do procesora gry. Procesor interpretuje ten sygnał, sprawdza kontekst (pozycja postaci, stan animacji, dystans), i dopiero wtedy uruchamia odpowiednią akcję na ekranie. Między naciśnięciem przycisku a widocznym efektem na ekranie mija kilka klatek — minimalne, ale realne opóźnienie.
W grach arcade epoki lat 90. twórcy znajdowali jednak sprytne wyjście z problemu tworzenia „trudnego” AI: dawali komputerowi możliwość odczytu wejść kontrolera gracza i natychmiastowego dobierania odpowiednich kontrataków. Innymi słowy — AI nie reagowało na to, co widziało na ekranie. Reagowało bezpośrednio na sygnał z twojego kontrolera, zanim akcja miała szansę się w ogóle pojawić.
To jest właśnie input reading. Komputer czytał twoje ruchy, zanim je wykonałeś. Dosłownie.
Wyobraź sobie rozmowę, w której twój rozmówca zna odpowiedź na twoje pytanie, jeszcze zanim zdążysz je skończyć wypowiadać — bo widzi twoje usta poruszające się w slow motion, kilkadziesiąt milisekund przed tym, zanim dźwięk dotrze do jego uszu. Tak właśnie działało AI w klasycznym Mortal Kombat.
Narodziny tego horroru – czyli Mortal Kombat (1992)
Pierwszy Mortal Kombat z 1992 roku był fenomenem kulturowym. Krew, fatalities, zdigitalizowane postacie — to wszystko było rewolucją. Ale pod powierzchnią brutalnej estetyki siedział system, który miał jeden cel: wyciągać z ciebie żetony. Całe ich multum…
Gry arcade były generalnie projektowane jako trudne jako środek maksymalizowania liczby monet, które gracze musieli wydać, żeby przejść grę do końca. W MK1 jeszcze nie było to tak brutalne jak w sequelach — pierwsze kilka walk było względnie uczciwe, AI zachowywało się przewidywalnie. Ale od pewnego momentu w drabince (mniej więcej od połowy stawki) następowała wyraźna zmiana. Przeciwnicy zaczynali reagować szybciej niż to było fizycznie możliwe dla człowieka. Twoja taktyka nagle przestawała wystarczać. Coiosy specjalne, które przez pierwsze walki robiły furorę, nagle magicznie przestawały dosięgać celów.
Weterani serii od lat mówili wprost: AI w starych grach MK jest poważnie żle zaprojektowane. Czyta twoje inputy i robi inne rzeczy, które są w zasadzie równoważne z oszustwem.
Szacunkowy koszt przejścia MK1 w warunkach arkadowych bez znajomości exploitów? Kilka continue. Przy cenie w mojej automaciarni dla niewprwnego gracza- ok. 3-5 zeta.
Ale MK1 był dopiero rozgrzewką.
MK2: arcydzieło, które cię nienawidziło.
Mortal Kombat 2 z 1993 roku to dla wielu szczyt serii — najbogatszy roster, lepszy balans postaci, kultowe areny. I jednocześnie prawdopodobnie najbrutalniej nieuczciwe AI, jakie kiedykolwiek opuściło halę Midway.
AI w MK2 wykonywało kontrataki natychmiastowo, w sposób, którego żaden ludzki gracz nie byłby w stanie wykonać. Kiedy grający próbował sweepa Sub-Zero przeciwko Kitanie sterowanej przez CPU w wersji arcade, pomimo że kopnięcie wyraźnie trafiało w punkt, gdzie powinno legalnie dosięgnąć, Kitana wciąż była w stanie przerwać je w ostatniej chwili rzutem.
To nie był błąd. To był celowy projekt.
AI MK2 zostało celowo zaprogramowane tak, by móc oszukiwać. Dlatego każdy przeciwnik po drugiej walce reaguje perfekcyjnie na wszystko. Kilka oczywistych przykładów: mogą dosięgać przez/ponad twoje sweepy i chwytać cię. Ich uppercuts używają mniejszej liczby klatek i wychodzą znacznie szybciej. Twoje „Get over Here!” Scorpiona czy zamrożenia Sub-Zero nigdy w nich nie trafiają, bo czytają twoje inputy i zawsze wiedzą, że nadchodzą. Paranoja ? A jakże…
Gracze dokumentowali całe listy „cheats” AI: większy zasięg ataków niż u gracza, rzuty z niemożliwych dystansów, automatyczne uniki przed pociskami Sub-Zero z pozycji stojącej, a nawet momenty, gdy arena przestawała się scrollować w trakcie walki z bossem — czysto przypadkowo akurat wtedy, gdy gracz próbował uciec przed Kintaro. Co za przypadek ?
Hej, Midway — dobry interes. Serio.
MK3 i UMK3 – tu mi język poleci…
Mortal Kombat 3 (1995) i jego rozszerzona wersja Ultimate Mortal Kombat 3 stały się czymś wyjątkowym z innego powodu: dzięki dostępności kodu źródłowego obu wersji, badacze mogli po raz pierwszy zobaczyć na własne oczy, jak działa to „oszustwo”.
Kod Ultimate Mortal Kombat 3 jest dostępny online i ta gra stosowała podobne taktyki do cheating AI z MK2. Analizując go głębiej, można znaleźć bardzo konkretne liczby i linie kodu, które pomagają AI wykonywać jego najbrudniejsze sztuczki.
Kod AI po prostu zna inputy z kontrolera i zaostrza poziom trudności po dwóch lub trzech walkach. I robi się coraz gorzej w miarę postępów w grze.
W kodzie UMK3 badacze znaleźli między innymi wskaźniki procentowe określające, jak często AI powinno wykonać idealny blok, idealny unik lub idealny kontratak — i te liczby rosły dramatycznie z każdą kolejną walką w drabince. Na początku AI miało może 20-30% szans na „idealną” reakcję. Pod koniec gry — blisko 90-100%.
W wersji na Genesis można zaobserwować Liu Kanga i Kabala blokujących podczas bycia w powietrzu. Scorpion, Ermac i Smoke wykonują wielokrotne teleportacje ignorując czas ich cooldown. Mileena wykonywała combo specyficzne dla AI, dla którego nie istniała dla gracza.
AI nie tylko czytało twoje ruchy. Miało dostęp do akcji, których ty w ogóle nie mogłeś wykonać.
Dlaczego tak to zaprojektowali?
Ważne pytanie, bo odpowiedź jest zarówno prosta, jak i trochę smutna.
Automaty musiały zarabiać pieniądze. Trudniejsze AI oznaczało więcej monet w maszynie. To był po prostu model biznesowy branży. Producent sprzedawał maszynę właścicielowi salonu gier. Właściciel salonu zarabiał na monetach. Twórcy gry mieli więc silny interes w tym, żeby gra była trudna — przynajmniej dla anonimowego gracza, który pierwszy raz podchodzi do automatu.
Ale był też drugi powód, bardziej techniczny: ograniczenia sprzętowe lat 90. Stworzenie naprawdę inteligentnego AI — takiego, które analizuje sytuację na planszy, przewiduje ruchy przeciwnika i reaguje na podstawie wzorców — wymagało mocy obliczeniowej, której sprzęt arcade po prostu nie miał. Mikroprocesory w automatach Midway musiały jednocześnie obsługiwać fizykę gry, animacje, dźwięk i dziesiątki innych procesów. Jednocześnie.
Input reading był więc nie tylko narzędziem do wyciągania monet — był też heurystyką, sprytnym skrótem, który pozwalał zasymulować „trudne AI” przy minimalnym koszcie obliczeniowym. Zamiast myśleć, CPU po prostu reagował. I robił to szybciej, niż ludzki mózg był w stanie przetworzyć to, co widzi na ekranie.
Jak sobie z tym radziliśmy ?
Ironia całej sytuacji polega na tym, że skoro AI czytało inputy gracza, gracze zaczęli to wykorzystywać.
Klasyczna taktyka znana jako „faking inputs” polegała na wprowadzaniu fałszywych komend — zaczynaniu ruchu, który AI czytało i na który reagowało, po czym szybkiej zmianie na inną akcję. Gracz celowo „kłamał” kontrolerem. I to czasami dawało to radę…
Istnieje nawet patch do Genesis-owej wersji MK2 (MK2 Improvement Patch), który drastycznie zmienia AI dla komputerowo sterowanych przeciwników w trybie dla jednego gracza, czyniąc AI znacznie mniej skłonnym do czytania inputów i kontrowania gracza. Sam fakt istnienia takiego patcha mówi wiele o tym, jak frustrująca była oryginalna gra.
Inni gracze odkrywali exploity — specyficzne sekwencje ataków, na które AI zawsze reagowało tak samo, co dawało możliwość „zablokowania” go w pętli. Sub-Zero z MK2 pozwalał na klasyczny loop: zamroź, uppercut, zamroź tam gdzie przeciwnik wyląduje, uppercut — i powtarzaj. AI nie potrafiło się z tego wyrwać, bo było zbyt zajęte odczytywaniem twoich inputów, żeby budować strategię na dłuższą metę.
A jak z tym autorzy radzą sobie dzisiaj ?
Współczesne gry walki podchodzą do projektu AI zupełnie inaczej. Mortal Kombat 11, Tekken 8, Street Fighter 6 — w tych grach AI (przynajmniej w trybach dla jednego gracza) zazwyczaj operuje w ramach tych samych zasad co gracz. Ma dostęp do tych samych ruchów, tych samych czasów wykonania, podobnych okienek na reakcję. Trudność jest regulowana przez lepsze lub gorsze podejmowanie decyzji — AI na wyższych poziomach trudności po prostu mądrzej dobiera ataki, lepiej karze twoje błędy, skuteczniej łączy comba.
Gracze do dziś narzekają, że jedynym sposobem na pokonanie CPU w starych grach MK jest używanie exploitów — i nie powinna to być uczciwa walka. Gdyby po prostu usunąć ten input reading, te gry nadal byłyby warte każdej złotówki za samą rozgrywkę wieloosobową. Kanapowy co-op dalej w tych odsłonach rządzi.
Paradoksalnie, nowoczesne AI w grach walki jest dla zaawansowanych graczy łatwiejsze do pokonania niż stary input-reading CPU. Bo można je oszukać, można je przewidzieć na podstawie strategii — a nie na podstawie tego, ile milisekund mija między twoim inputem a reakcją na ekranie.
Powróćmy do pytania postawionego na początku: czy w klasycznym Mortal Kombat walczyłeś z przeciwnikiem, czy z systemem, który znał twoje ruchy, zanim zdążyłeś je wykonać?
Odpowiedź jest teraz oczywista. Walczyłeś z systemem. Scorpion, Sub-Zero, Kitana, Shang Tsung — to były tylko maski. Za nimi siedziała chłodna, bezosobowa logika zaprojektowana z jednym celem: nie pozwolić ci wygrać za pierwszym razem. Żebyś włożył jeszcze jedną monetę. I jeszcze jedną. I kolejną….
To nie znaczy, że te gry były złe. Były fantastyczne — i są do dziś. Ale uczciwe? Nie. Nigdy.
Wiedząc to, możesz teraz spojrzeć na swoje dziecięce frustracje z innej perspektywy. Kiedy wściekałeś się na Kintaro, który podskakiwał natychmiast po wstaniu z gleby — to nie była twoja wina. Kiedy Shao Kahn blokował każdy twój atak z nieprawdopodobną precyzją — to nie twoja wina. Kiedy Kitana łapała cię rzutem w połowie sweepa — to. Nie. Twoja. Wina.
Byłeś dzieckiem grającym z maszyną, która miała dostęp do twoich ruchów przed tobą.
I mimo to — jak wielu z nas — wracałeś. Wrzucałeś kolejną monetę. I to chyba jest największy dowód na to, że te gry — mimo wszystkich swoich grzechów — robiły coś absolutnie magicznego.
5 Ciekawostek o AI w klasycznym Mortal Kombat
- Kod nie kłamie. Dostępny publicznie kod źródłowy PlayStation-owej wersji Ultimate Mortal Kombat 3 zawiera funkcję o nazwie
q_is_this_a_joke()— dosłownie zapytanie, czy to żart. Twórcy mieli poczucie humoru. AI już niekoniecznie. - Trudność skalowała się z twoimi sukcesami. AI zaostrza poziom trudności po dwóch lub trzech wygranych walkach — im lepiej szło ci na początku, tym brutalniejsze stawało się AI w połowie gry. Sukces i Twoje umiejętności były karane.
- Istnieje patch naprawiający MK2. Fan stworzył patch do wersji na Genesis, który drastycznie zmniejsza zdolność AI do odczytywania inputów gracza i dostosowuje każdy poziom trudności tak, by był znacznie mniej agresywny niż w oryginale. Po dekadach wkurwu ktoś w końcu „naprawił” grę.
- AI MK3 miało ruchy niedostępne dla gracza. Mileena w wersji na Genesis potrafiła wykonywać combo specyficzne wyłącznie dla AI — dla tego ciągu combo nie istniały żadne inputy dostępne dla ludzkiego gracza. Komputer dosłownie grał inną postacią.
- Cenowa kalkulacja boli do dziś. Jeden z analitycznych twórców treści obliczył, że przejście MK2 w salonie arcade kosztowałoby go 52 dolary — co z uwzględnieniem inflacji daje dziś blisko 118 dolarów. Sami bossowie pochłonęli 30 dolarów z tej sumy. Tyle wynosiła cena „uczenia się”.
A ty? Pamiętasz swój najtrudniejszy pojedynek z CPU w klasycznym MK? Któremu przeciwnikowi klnąłeś pod nosem najgłośniej — Kintaro, Shao Kahnowi, a może zdradzieckiej Kitanie? Podziel się swoją historią w komentarzach — chętnie dowiemy się, ile monet (lub cierpliwości) kosztowała cię klasyczna trylogia Midway.
