W 1983 roku branża gier wideo przeżyła poważny kryzys. Media ogłaszały, że gry wideo to przelotny trend, który właśnie się skończył. Na szczęście dla fanów gier, przemysł nie tylko się odrodził, ale także przekształcił w dzisiejszy rynek wart miliardy dolarów. Kluczową rolę w tym odrodzeniu odegrała konsola Nintendo Entertainment System, znana również jako NES.
Spis treści
Historia
NES, pierwotnie znany jako Famicom (Family Computer), zadebiutował w Japonii w 1983 roku i w ciągu pierwszego roku sprzedaży osiągnął wynik ponad 2,5 miliona sprzedanych egzemplarzy. Firma Nintendo, która zaczynała jako producent kart kolekcjonerskich, postanowiła rozszerzyć swoją działalność na rynek globalny. Było to jednak spore wyzwanie, ponieważ zachodnia branża gier wideo była wówczas w głębokim kryzysie, a sklepy obawiały się wprowadzać nowy produkt, który mógłby się nie sprzedać.
Nintendo przystąpiło do działania z dobrze przemyślaną strategią. Po pierwsze, firma zobowiązała się do odkupu niesprzedanych konsol, co zmniejszało ryzyko dla sklepów. Po drugie, wprowadzono urządzenie peryferyjne o nazwie R.O.B. the Robot, które współpracowało z dwiema grami (Stack Up i Gyromite – choć gry te nie były wysokiej jakości, spełniły swoją rolę). Dzięki R.O.B. konsola została zaprezentowana jako elektroniczna zabawka, a nie system do gier wideo. Ostatecznie Famicom został przeprojektowany i otrzymał nową nazwę – Nintendo Entertainment System.
Konsola trafiła na rynek amerykański 18 października 1985 roku i odniosła błyskawiczny sukces, w dużej mierze za sprawą jednej z gier premierowych: Super Mario Bros..
Nintendo Entertainment System (NES) trafił do Europy nieco później niż w Japonii i USA. Pierwsze europejskie premiery miały miejsce w 1986 roku, ale konsola była wprowadzana stopniowo w różnych krajach. Najpierw zadebiutowała w Wielkiej Brytanii, Niemczech i skandynawskich krajach, a później w innych regionach Europy. Proces ten trwał aż do 1987 roku, w zależności od lokalnego rynku i strategii dystrybucji Nintendo.
Parametry, czyli pokaż kotku co masz w środku…
Konsola NES (Nintendo Entertainment System) była wyposażona w 8-bitowy procesor Ricoh 2A03 o częstotliwości 1,79 MHz (w wersji NTSC) lub Ricoh 2A07 o częstotliwości 1,66 MHz (w wersji PAL). Posiadała 2 KB pamięci RAM systemowej oraz 2 KB pamięci graficznej VRAM, które mogły być rozszerzane przez dodatkowe układy w kartridżach. Układ graficzny Ricoh PPU obsługiwał rozdzielczość 256 × 240 pikseli, paletę 64 kolorów (54 dostępne jednocześnie) i umożliwiał wyświetlanie do 64 sprite’ów na ekranie. System dźwiękowy oferował pięć kanałów. Gry były dostarczane na kartridżach o pojemności od 8 KB do 1 MB, z układami mapperów pozwalającymi na zaawansowane efekty.
Mappery NES były kluczowymi komponentami, które pozwalały kartridżom NES rozszerzać swoje możliwości. Odpowiadały za zarządzanie pamięcią, umożliwiając przełączanie banków ROM i RAM, co pozwalało na zaawansowane funkcje, jak większa ilość pamięci czy bardziej rozbudowaną grafikę w grze. Dzięki nim możliwe było również dodanie dodatkowych kanałów dźwiękowych, co wzbogacało dźwiękową stronę gier. Niektóre mappery, jak MMC3 czy VRC, wprowadzały specjalne układy scalone, które pozwalały na obsługę bardziej zaawansowanych efektów w grach. Mappery były nieodzownym elementem rozwoju gier na NES, umożliwiając twórcom wprowadzanie nowych możliwości, które w czasach ograniczeń sprzętowych były nieocenione.
Różnice regionalne
Famicom, NES w wersji amerykańskiej i europejskiej różniły się pod wieloma względami. Najbardziej rzucającą się w oczy różnicą była kolorystyka i sama obudowa skrywająca te same „bebechy”. Podczas gdy NES w USA był głównie szary, Famicom wyróżniał się białą obudową z czerwonymi przyciskami i kontrolerami. NES w Europie wyglądał podobnie do wersji amerykańskiej, jednak różnił się pewnymi szczegółami technicznymi.
Famicom był znacznie mniejszy od NES-a, a kartridże z grami miały różne kształty i rozmiary. W Japonii były bardziej zróżnicowane i często mniejsze, podczas gdy w USA i Europie dominowały standardowe, szare kasety. Warto również zauważyć, że Famicom posiadał kontroler z wbudowanymi mikrofonem, co nie było dostępne ani w wersji amerykańskiej, ani europejskiej.
Europejska wersja NES-a była także dostosowana do regionalnych standardów telewizyjnych (PAL), co powodowało, że wiele gier działało nieco wolniej niż w wersjach NTSC dostępnych w Japonii i USA. Ponadto różnice dotyczyły też opakowań i marketingu – w Europie gry często miały inne okładki i tytuły, a także pojawiały się z opóźnieniem w stosunku do innych regionów.
Konkurencja ? Niby jakaś była…
Głównymi konkurentami NES-a były dwie inne konsole 8-bitowe. Pierwszą z nich był Sega Master System, który zadebiutował w USA w 1986 roku. Konsola oferowała wyższą jakość rozgrywki dzięki mocniejszemu procesorowi, pozwalającemu na lepszą grafikę i dźwięk. Chociaż była sprzedawana w Stanach Zjednoczonych i Japonii, prawdziwy sukces Sega Master System odniosła jedynie na rynkach europejskich.
Drugim rywalem Nintendo była firma Atari. Na początku Nintendo próbowało nawiązać współpracę z Atari, by wspólnie ożywić rynek gier wideo. Atari jednak odmówiło i postanowiło wprowadzić na rynek własną konsolę, konkurującą z NES-em. Atari 7800 miało naprawić błędy poprzedniego modelu, Atari 5200. Konsola trafiła na rynek w czasie kryzysu branży gier, a jej ponowna premiera w 1986 roku nie zdołała zmienić sytuacji – NES był już wtedy zbyt popularny, co znacząco ograniczyło sprzedaż Atari. W efekcie nie znalazło się miejsce dla systemu Atari na rynku.
Zarówno Atari 7800, jak i NES były wyposażone w układ (w NES-ie nazywany 10NES), który zapobiegał uruchamianiu nieautoryzowanego oprogramowania na konsolach, chroniąc tym samym ich rynek gier.
Co do konsoli ?
Oficjalne peryferia do NES, produkowane lub licencjonowane przez Nintendo, obejmowały:
NES Zapper, w Japonii znany jako Beam Gun, to pistolet świetlny zaprojektowany do użytku z konsolą Nintendo Entertainment System. Zadebiutował w 1984 roku razem z grą Wild Gunman. Pierwotnie miał formę rewolweru, ale w wersji amerykańskiej został przeprojektowany na bardziej futurystyczny wygląd. W klonach konsoli NES jego kształt często ulegał modyfikacjom. Był to przewodowy kontroler, który łączył się z konsolą za pomocą kabla.
R.O.B. (Robotic Operating Buddy) to interaktywny robot stworzony przez Nintendo w latach 80. jako akcesorium do konsoli Nintendo Entertainment System (NES). R.O.B. komunikował się z konsolą za pomocą czujnika optycznego, który odbierał sygnały świetlne emitowane przez ekran telewizora. Robot był sterowany przez sygnały generowane przez gry, które wyświetlały specjalne wzorce świetlne, interpretowane przez R.O.B.-a jako polecenia do wykonania określonych ruchów.
W grze Gyromite, R.O.B. był używany do obsługi wirujących dysków (gyro), które aktywowały przełączniki w grze, pomagając graczowi w przejściu poziomów. W Stack-Up, R.O.B. manipulował kolorowymi klockami, przenosząc je między różnymi platformami zgodnie z poleceniami wyświetlanymi na ekran
Power Pad to unikalne akcesorium do konsoli Nintendo Entertainment System (NES), które pełniło rolę kontrolera w formie dużej, tekstylnej maty, reagującej na nacisk. Mata została wyposażona w 12 czułych na dotyk przycisków rozmieszczonych w dwóch rzędach i była podłączana do konsoli NES za pomocą standardowego portu kontrolera. Powstała w 1986 roku w Japonii pod nazwą Family Trainer, a w 1988 roku trafiła na rynki międzynarodowe jako Power Pad.
Mata była używana w interaktywnych grach wymagających aktywności fizycznej, takich jak bieganie, skakanie czy unikanie przeszkód. Jedną z najbardziej znanych gier wspierających Power Pad był World Class Track Meet, symulator lekkoatletyczny, w którym gracze rywalizowali w różnych dyscyplinach sportowych, takich jak sprint czy skok w dal. Inne gry, takie jak Stadium Events czy Dance Aerobics, również wykorzystywały Power Pad do oferowania dynamicznej rozgrywki.
Power Pad był jednym z pierwszych akcesoriów łączących gry wideo z aktywnością fizyczną, co czyniło go prekursorem nowoczesnych technologii ruchowych, takich jak Wii Fit czy Kinect. Pomimo swojego innowacyjnego charakteru, Power Pad miał ograniczoną bibliotekę gier, co wpłynęło na jego umiarkowany sukces na rynku. Niemniej jednak pozostaje kultowym dodatkiem, docenianym za swoją kreatywność i wpływ na rozwój gier interaktywnych.
NES Advantage to specjalny kontroler stworzony przez Nintendo dla konsoli Nintendo Entertainment System (NES), zaprojektowany z myślą o graczach szukających doświadczenia podobnego do gry na automatach arcade. Wydany w 1987 roku, wyróżniał się solidną konstrukcją, większym rozmiarem i dodatkowymi funkcjami, które odróżniały go od standardowych kontrolerów NES. Kontroler był ceniony za swoją trwałość, wygodę użytkowania i możliwości dostosowania, co sprawiało, że idealnie nadawał się do gier zręcznościowych i dynamicznych. NES Advantage zyskał status kultowego akcesorium NES i stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych joysticków w historii gier wideo.
NES Max to alternatywny kontroler do konsoli Nintendo Entertainment System, wydany w 1988 roku. Wyróżniał się zaokrąglonym, ergonomicznym kształtem i funkcją turbo, która pozwalała na automatyczne, szybkie naciskanie przycisków A i B. Zamiast klasycznego D-pada zastosowano okrągłą tarczę kierunkową, choć nie wszyscy gracze uznawali ją za precyzyjną. NES Max był ceniony za wygodę podczas długich sesji grania i dobrze sprawdzał się w dynamicznych grach.
NES Satellite to bezprzewodowy adapter do konsoli Nintendo Entertainment System, wydany w 1989 roku. Umożliwiał podłączenie do czterech kontrolerów i zapewniał zasięg do 4,5 metra dzięki technologii na podczerwień. Był idealny do gier wieloosobowych, takich jak Gauntlet II czy Super Off Road.
Famicom Disk System – stacja dyskietek umożliwiająca odtwarzanie gier z dyskietek, co pozwalało na przechowywanie większej ilości danych niż kartridże. Było to bardziej popularne w Japonii, ale niewiele gier wydano w Europie i USA.
Power Glove to interaktywne akcesorium do NES, wydane w 1989 roku. Obsługiwane przez podczerwień, pozwalało graczom na sterowanie gestami dłoni. Było używane głównie w grach takich jak „Super Mario Bros. 3” i „Rad Racer”. Choć innowacyjne, okazało się mało precyzyjne i wygodne, co wpłynęło na jego popularność.
Najciekawsze gry
Nintendo Entertainment System (NES) był domem dla debiutu wielu popularnych serii, takich jak Mario, The Legend of Zelda i Metroid od Nintendo, Final Fantasy od Square, Castlevania od Konami oraz Mega Man od Capcom. Najbardziej rozpoznawalną grą na NES była Super Mario Bros., która do dziś sprzedała się w ponad 40 milionach egzemplarzy, stając się drugim najlepiej sprzedającym się tytułem wszech czasów (po grach w zestawie z konsolą Wii, takich jak Wii Sports, wydanym w 2006 roku).
Innymi hitami na NES były Duck Hunt oraz Super Mario Bros. 3. Wielu z najbardziej cenionych tytułów NES doczekało się późniejszych reedycji na Game Boy Advance lub zostało udostępnionych jako gry do pobrania przez usługę Virtual Console na konsoli Nintendo Wii.
Atak klonów…
Podczas szczytu popularności konsoli NES, na rynku pojawiła się żywa scena nieoficjalnych klonów sprzętowych. Początkowo takie urządzenia cieszyły się popularnością w regionach, gdzie Nintendo wypuściło licencjonowaną wersję konsoli znacznie później niż nieoficjalne klony. Szczególnie w Rosji, gdzie konsola Dendy (ros. Де́нди) – nieoficjalny klon produkowany w Tajwanie – zyskała status najbardziej popularnej konsoli w swoim czasie, ciesząc się równie dużą popularnością, co NES/Famicom w Ameryce Północnej i Japonii.
W latach 80. i 90. XX wieku w Argentynie dostępne były liczne klony Famicom o nazwie Family Game, które przypominały oryginalny design konsoli. W Tajlandii popularne były famiklony pod marką Family FR, a w Azji Południowo-Wschodniej – Micro Genius (chiń. 小天才), które stanowiły alternatywę dla Famicoma. W Europie Środkowej, zwłaszcza w Polsce, dostępne były Pegasusy. Od 1989 roku w Brazylii pojawiło się wiele klonów NES, w tym bardzo popularny Phantom System, który przewyższał oryginalny sprzęt zarówno pod względem wydajności, jak i funkcji, co przyciągnęło uwagę samego Nintendo.
Współczesne klony, takie jak RetroUSB AVS, opierają się na technologii FPGA i oferują wyjście 720p przez HDMI, znacznie przewyższając możliwości oryginalnego NES. Nieoficjalny rynek klonów kwitł po wycofaniu przez Nintendo konsoli NES. Niektóre z bardziej zaawansowanych klonów oferują funkcje, których oryginalny sprzęt nie posiadał – np. przenośne systemy z kolorowymi ekranami LCD (PocketFami) lub urządzenia przypominające proste komputery osobiste z klawiaturą i podstawowym oprogramowaniem do edycji tekstu.
Podobnie jak w przypadku nieoficjalnych gier, Nintendo często sięgało po sądy, aby zakazać produkcji i sprzedaży nieoficjalnych klonów sprzętowych. Wiele z tych urządzeń zawiera wbudowane kopie licencjonowanego oprogramowania Nintendo, co w większości krajów jest uznawane za naruszenie praw autorskich.
Dmuchanie w kartridż, czyli o co w tym chodziło ?
Slot konsoli NES ze złączem wykonanym z niklu ulegał zużyciu z powodu złego projektu, a niklowane mosiężne złącza kartridży były podatne na korozję i utlenianie. Wielu graczy próbowało rozwiązać problemy z korozją, dmuchając w kartridże i ponownie je wkładając, co w rzeczywistości przyspieszało proces utleniania z powodu wilgoci. Aby spowolnić ten proces i wydłużyć żywotność kartridży, zalecało się użycie izopropylu i wacików.
Użytkownicy próbowali różnych metod, takich jak dmuchanie powietrza na złącza kartridży, wkładanie kartridży na tyle, aby aktywować grę, lizanie styków, uderzanie w obudowę systemu po włożeniu kartridża, przesuwanie kartridża na boki. Większość tych metod niosła ryzyko uszkodzenia zarówno kartridży, jak i konsoli. W 1989 roku Nintendo wprowadziło oficjalny zestaw do czyszczenia NES, aby pomóc użytkownikom w utrzymaniu kartridży i konsol.
Niestety nie u nas, gdyż u nas rządził „Pegasus”i metoda „radź se sam…”
Powrót konsoli, czyli retro pełną gębą.
14 lipca 2016 roku Nintendo ogłosiło premierę miniaturowej repliki NES-a, znanej jako Nintendo Entertainment System: NES Classic Edition w Stanach Zjednoczonych oraz Nintendo Classic Mini: Nintendo Entertainment System w Europie i Australii. Konsola oparta na emulacji zawiera 30 wbudowanych gier z klasycznej biblioteki NES, w tym serie Super Mario Bros. oraz The Legend of Zelda. System obsługuje wyjście wideo HDMI oraz nowy kontroler, który można również podłączyć do Wii Remote, umożliwiając grę w tytuły z usługi Virtual Console.
NES Classic Edition został wycofany w Ameryce Północnej 13 kwietnia 2017 roku, a na całym świecie 15 kwietnia 2017 roku. Niemniej jednak, w wrześniu 2017 roku Nintendo ogłosiło powrót do produkcji NES Classic Mini od 29 czerwca 2018 roku, lecz konsola została ostatecznie wycofana z rynku na stałe jeszcze przed końcem 2018 roku.
Emulacja konsoli NES.
Emulacja NES stała się popularna ze względu na łatwość uruchamiania gier Nintendo Entertainment System na niemal każdym urządzeniu z procesorem. Dzięki wydajnym emulatorom, takich jak Nestopia, FCEUX, czy RetroArch, możliwe jest granie w klasyczne tytuły NES na komputerach, smartfonach, konsolach nowej generacji, a nawet na sprzęcie przenośnym, jak Raspberry Pi.
W tym poradniku wspomnieliśmy o 10 najlepszych emulatorach tej konsoli, więc każdy znajdzie coś dla siebie.
Dziękuję za uwagę.
